نصاب برسد . مقدار نصاب غلَّات بى ترديد پنج وسق معادل 300 صاع مىباشد ، مشهور علماء وزن هر صاع را در تمامى غلَّات ، 1170 درهم گرفته‌اند و با محاسبه هر درهم به وزن 2140 مثقال معمولى ، نصاب غلَّات را 193 / 849 كيلو گرم برآورد كرده‌اند ولى در اين محاسبه دو مطلب مهم بايد تذكر داده شود : 1 ) مقدار درهم ، بنا بر تحقيق بيش از 2140 مثقال معمول بوده ، بر طبق يك محاسبه وزن درهم تقريباً 97 / ( 2 ) گرم تعيين شده " 1 " ، در نتيجه نصاب ( مساوى 300 صاع ) ، معادل 239 / 1041 كيلو گرم و بر طبق محاسبه ديگر وزن درهم 125 / 3 گرم معين شده " 2 " ، در نتيجه نصاب ، 875 / 1097 كيلو گرم خواهد بود . 2 ) تعيين يك وزن براى تمامى غلَّات در صورتى صحيح است كه وزن هر صاع در تمامى غلَّات يكسان باشد ، ولى با عنايت به اينكه صاع و وسق پيمانه هاى خاصّ بوده و قهراً با توجّه به سبكى و سنگينى غلَّات ( بر طبق وزن حجمى آنها ) وزن نصاب غلَّات مختلف تغيير مىكند ، ظاهراً وزن 1170 درهم براى هر صاع ، براى گندم متوسط تعيين شده است ، بنا بر اين ارقام 239 / 1041 يا 875 / 1097 كيلو گرم مربوط به نصاب گندم مىباشد و با عنايت به تفاوت اقسام مختلف گندم در وزن حجمى و اختلاف فوق در وزن درهم ، تعيين دقيق حجم نصاب غلَّات ميسور نيست ، ولى مىتوان حجم حد اقل 1300 ليتر را براى نصاب غلَّات در نظر گرفت " 3 " ، اين حجم در غلَّات مختلف وزنهاى گوناگونى دارد ، بلكه اقسام هر نوع غلَّه ، نيز وزن حجمى مختلفى دارد ، مثلًا براى جو ، حد اقل وزن 780 كيلو گرم را مىتوان براى نصاب زكات در نظر گرفت . " 4 "

--> " 1 " غاية التعديل ص 18 ) . " 2 " اوزان و مقياسها در اسلام ، دكتر . و الترهينس ، ترجمه دكتر . غلامرضا و رهرام ص 5 . " 3 " علَّامه سردار كابلى در كتاب غاية التعديل ص 26 ، وزن حجم معين آب ، گندم و جو را به ترتيب 140 ، 117 ، 105 تعيين كرده است ، ولى با عنايت به تفاوت انواع آبها و گندمها و جوها در سبكى و سنگينى ، تعيين وزن دقيق براى آب و گندم و جو بطور كلَّى صحيح نيست ، برخى پژوهشگران غربى ضمن تأكيد بر اين نكته كه در محيطهاى عَرَبى حبوبات وزن نمىشده‌اند ، بلكه با مقياس حجم اندازه گيرى مىشده‌اند ، اشاره مىكند كه از فحواى مضمون منابع مىتوان چنين محاسبه كرد كه 75 تا 77 كيلو گندم يا 60 تا 72 كيلو جو ، معادل 100 ليتر بوده است . ( اوزان و مقياسها در اسلام ص 59 با تصحيح يك غلط چاپى ) با آزمايشى كه بر روى يك نوع گندم صورت گرفت ، 80 كيلو گندم معادل 100 ليتر بدست آمد ، با اين رقم براى حجم نصاب با عنايت به اختلاف در وزن درهم ، ارقام 55 / 1301 ، 34 / 1372 بدست مىآيد . با ارقام 75 إلى 77 كيلو گندم براى 100 ليتر هم 22 / 1352 إلى 32 / 1388 بر طبق يك محاسبه درهم ) و 81 / 1425 إلى 82 / 1463 ( بر طبق محاسبه ديگر درهم ) براى حجم نصاب غلَّات بدست مىآيد ، بنا بر اين مىتوان حجم نصاب غلَّات را بين 1300 تا 1500 ليتر دانست . " 4 " با توجّه به وزن 60 كيلو گرم براى 100 ليتر جو ، و حجم حد اقل 1300 ليتر براى نصاب غلَّات .